Lương thực nhận của công nhân 2026: bị trừ những khoản nào, tính sao?
Công nhân bị trừ 10,5% lương đóng bảo hiểm (BHXH 8%, BHYT 1,5%, BHTN 1%), thuế thu nhập cá nhân chỉ phải nộp khi vượt mức giảm trừ 15,5 triệu. Ví dụ tính sẵn và quyền khi công ty trừ lương.
Nhìn phiếu lương cuối tháng, nhiều bạn thắc mắc: "Sao tiền về tay ít hơn con số trong hợp đồng?" Phần chênh lệch đó thường là tiền bảo hiểm, có thể có thuế, và một vài khoản khác. Bài này giúp bạn tự tính và biết khoản nào công ty được trừ, khoản nào không. Xem tin tuyển và tìm việc trên ViệcKCN không mất phí.
Mỗi tháng bạn bị trừ bảo hiểm bao nhiêu?
Người lao động có hợp đồng từ 1 tháng trở lên đóng bảo hiểm bắt buộc, tính trên tiền lương đóng bảo hiểm (lương trong hợp đồng cộng phụ cấp có ghi đóng bảo hiểm):
| Khoản | Bạn đóng | Dùng để |
|---|---|---|
| Bảo hiểm xã hội (BHXH) | 8% | Lương hưu, ốm đau, thai sản |
| Bảo hiểm y tế (BHYT) | 1,5% | Khám chữa bệnh có thẻ BHYT |
| Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) | 1% | Trợ cấp khi mất việc |
| Cộng | 10,5% |
Luật BHXH 2024 (có hiệu lực từ 01/7/2025) giữ nguyên các tỷ lệ này cho người lao động. Phần công ty đóng riêng là tiền của công ty, không trừ vào lương bạn.
Lưu ý: tiền ăn ca, xăng xe, nhà trọ, tiền tăng ca thường không nằm trong mức đóng bảo hiểm. Hãy xem hợp đồng ghi rõ khoản nào có đóng.
Có phải nộp thuế thu nhập cá nhân không?
Từ kỳ tính thuế năm 2026, mỗi người được giảm trừ 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc đã đăng ký (con nhỏ, cha mẹ già). Công thức:
Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế − tiền bảo hiểm đã trừ − giảm trừ gia cảnh
Nếu kết quả bằng 0 hoặc âm thì bạn không phải nộp thuế. Với phần lớn công nhân có tổng thu nhập dưới khoảng 16 triệu đồng/tháng, thuế bằng 0. Một số khoản như phần tiền chênh lệch khi làm thêm giờ, làm đêm còn được miễn thuế theo quy định thuế thu nhập cá nhân. Nếu có thuế, biểu thuế hiện hành có 5 bậc, bậc đầu 5% cho phần thu nhập tính thuế đến 10 triệu đồng.
Ví dụ tính sẵn
Ví dụ 1: công nhân vùng I, tháng có tăng ca
- Lương hợp đồng (đóng bảo hiểm): 6.500.000đ
- Phụ cấp ăn ca và xăng xe (không đóng bảo hiểm): 1.100.000đ
- Tiền tăng ca: 2.000.000đ
- Tổng thu nhập: 9.600.000đ
Bảo hiểm: 6.500.000 × 10,5% = 682.500đ (BHXH 520.000 + BHYT 97.500 + BHTN 65.000). Thuế: 0đ vì thu nhập còn xa mức 15,5 triệu. Tiền về tay: 9.600.000 − 682.500 = 8.917.500đ.
Ví dụ 2: tổ trưởng thu nhập cao, không có người phụ thuộc
Tổng thu nhập 20.000.000đ, trong đó lương đóng bảo hiểm 12.000.000đ (bảo hiểm 1.260.000đ). Thu nhập tính thuế = 20.000.000 − 1.260.000 − 15.500.000 = 3.240.000đ. Thuế 5% = 162.000đ. Tiền về tay khoảng 18.578.000đ.
Muốn tính nhanh theo số của bạn, dùng công cụ Tính lương thực nhận. Muốn kiểm tra tiền tăng ca, xem bài Cách tính lương tăng ca, ca đêm cho công nhân đúng luật.
Công ty còn được trừ khoản nào khác?
Theo Điều 102 Bộ luật Lao động 2019:
- Công ty chỉ được khấu trừ lương để bồi thường thiệt hại do bạn làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị, tài sản của công ty, theo đúng quy định về bồi thường.
- Bạn có quyền được biết lý do bị trừ.
- Mỗi tháng chỉ trừ tối đa 30% tiền lương thực trả sau khi đã trừ bảo hiểm và thuế.
Theo Điều 94, công ty không được ép bạn dùng tiền lương để mua hàng hoặc dùng dịch vụ do công ty chỉ định. Còn đoàn phí công đoàn (nếu bạn là đoàn viên) hay tiền cơm, tiền ở ký túc xá bạn đã đồng ý trả thì hỏi phòng nhân sự để biết mức cụ thể.
Kiểm tra phiếu lương thế nào?
- Mỗi lần trả lương, công ty phải thông báo bảng kê trả lương ghi rõ tiền lương, tiền tăng ca, tiền làm đêm và các khoản bị trừ (Điều 95). Chưa thấy thì xin phòng nhân sự.
- Lấy lương đóng bảo hiểm × 10,5%, so với số bị trừ trên phiếu.
- Đối chiếu số giờ tăng ca với bảng chấm công của bạn.
- Đối chiếu lương hợp đồng với mức tối thiểu, xem Lương tối thiểu vùng 2026 ở Hải Phòng.
- Thấy lệch: hỏi phòng nhân sự trước, giữ lại ảnh phiếu lương và bảng chấm công.